Phần tử và tập con trong toán CSCA: Vì sao 5 khác {5}?

Phân biệt quan hệ phần tử và tập con bằng ví dụ tập hợp lồng nhau tự biên soạn, kèm bảng nhận định và bài tự kiểm tra.

Minh họa: Phần tử và tập con trong toán CSCA: Vì sao 5 khác {5}?

5 là một số; {5} là tập hợp chứa số đó. Sự phân biệt này cũng là nền tảng của ví dụ đầy đủ hơn dưới đây.

Trước hết, xác định quan hệ mà ký hiệu mô tả

Quan hệ phần tử ∈\in hỏi liệu toàn bộ đối tượng bên trái có phải là một phần tử của tập hợp bên phải hay không. Quan hệ tập con ⊆\subseteq hỏi liệu mọi phần tử của tập hợp bên trái đều thuộc tập hợp bên phải hay không. Bản thân một tập hợp có thể là phần tử của tập hợp khác. Vì vậy, mẹo “không bao giờ dùng quan hệ phần tử giữa các tập hợp” là không đáng tin cậy.

Các ví dụ sau được tự biên soạn để học tập, không phải câu hỏi nhớ lại từ kỳ thi hay dự đoán thứ tự ra đề.

Kiểm tra sáu mệnh đề với cùng một tập hợp

Cho A={2,7,{4}}A=\{2,7,\{4\}\}. Ba phần tử của A là số 2, số 7 và tập hợp {4}\{4\}.

Mệnh đềKết quảLý do
2∈A2\in AĐúngSố 2 được liệt kê trực tiếp
{2}⊆A\{2\}\subseteq AĐúngPhần tử duy nhất của nó, số 2, thuộc A
{2}∈A\{2\}\in ASaiTập hợp {2}\{2\} không được liệt kê là phần tử
4∈A4\in ASaiA chứa {4}\{4\}, không phải số 4
{4}∈A\{4\}\in AĐúngToàn bộ tập hợp đó được liệt kê trực tiếp
{4}⊆A\{4\}\subseteq ASaiMuốn đúng thì số 4 phải thuộc A

Dấu ngoặc nhọn làm thay đổi đối tượng. Bỏ một cặp ngoặc có thể biến tập hợp chứa một số thành chính số đó. Hãy đọc cả biểu thức trước khi chọn quy tắc.

Cùng số lượng phần tử không chứng minh hai tập hợp bằng nhau

C={2,7}C=\{2,7\} và D={2,9}D=\{2,9\} đều có hai phần tử. Tuy nhiên, chúng khác nhau và C không là tập con của D vì 7 không thuộc D. Hai tập hợp bằng nhau phải có đúng cùng các phần tử, chứ không chỉ cùng số lượng.

Để kiểm tra một quan hệ tập con, hãy tìm phản ví dụ: một phần tử thuộc tập bên trái nhưng không thuộc tập bên phải. Chỉ một phản ví dụ là đủ bác bỏ quan hệ. Cách này thường chắc chắn hơn việc nhìn hình thức ký hiệu.

Thận trọng với tập rỗng

Tập rỗng ∅\varnothing là tập con của mọi tập hợp: không có phần tử nào trong nó vi phạm điều kiện tập con. Quan hệ phần tử là câu hỏi riêng. Tập rỗng chỉ thuộc A nếu A thực sự chứa tập rỗng như một phần tử. Trong ví dụ, ∅⊆A\varnothing\subseteq A đúng nhưng ∅∈A\varnothing\in A sai.

Kiểm tra theo ba bước

  1. Xác định toàn bộ đối tượng bên trái, giữ nguyên mọi cặp ngoặc nhọn.
  2. Với ∈\in, tìm đúng đối tượng đó trong danh sách phần tử bên phải.
  3. Với ⊆\subseteq, lần lượt kiểm tra các phần tử của tập bên trái.

Thử với B={0,{1}}B=\{0,\{1\}\}. Các mệnh đề 0∈B0\in B, {1}∈B\{1\}\in B và {1}⊆B\{1\}\subseteq B lần lượt đúng, đúng và sai. Mệnh đề cuối sai vì số 1 không là phần tử trực tiếp của B. Kỹ năng hữu ích là giải thích đang so sánh đối tượng nào, không phải học thuộc ba đáp án.