Quãng đường, độ dời, tốc độ và vận tốc: Ví dụ đi rồi quay về

Một hành trình quay về có thể có vận tốc trung bình bằng không nhưng tốc độ trung bình khác không. Cùng tính một chuyến đi có cả thời gian dừng.

Minh họa: Quãng đường, độ dời, tốc độ và vận tốc: Ví dụ đi rồi quay về

Quay về điểm xuất phát không xóa đi hành trình

Một học sinh đi 60 m về phía đông trong 30 s, chờ 10 s, rồi đi 60 m về phía tây trong 20 s. Chọn hướng đông là chiều dương. Toàn bộ hành trình kéo dài 60 s. Đây là ví dụ chuyển động một chiều tự biên soạn.

Đại lượngCách tínhKết quả
Quãng đường60+60120 m
Độ dời+60−600 m
Tốc độ trung bình120/602 m/s
Vận tốc trung bình0/600 m/s

Quãng đường cộng dồn độ dài đường đi. Độ dời so sánh vị trí cuối với vị trí đầu. Dừng lại không tăng quãng đường nhưng vẫn thuộc tổng thời gian của toàn hành trình.

Trình tự tính đáng tin cậy

Chọn khoảng thời gian, đánh dấu vị trí đầu, cuối và chiều dương, rồi tính riêng quãng đường và độ dời. Quãng đường, tốc độ là đại lượng vô hướng; độ dời, vận tốc là vectơ. Trong một chiều, dấu biểu diễn hướng.

Tốc độ lượt đi là 2 m/s, lượt về là 3 m/s. Trung bình không trọng số của chúng, 2.5 m/s, không phải tốc độ trung bình của hành trình: nó bỏ qua cả thời gian đi không bằng nhau lẫn lúc dừng. Tốc độ tức thời mô tả một thời điểm cụ thể. Vận tốc trung bình bằng không không nghĩa là học sinh đứng yên suốt hành trình.

Kiểm tra với điểm cuối khác

Đi 60 m về phía đông rồi 40 m về phía tây, tổng thời gian 50 s. Quãng đường là 100 m, độ dời +20 m, nên tốc độ trung bình 2 m/s và vận tốc trung bình +0.4 m/s. Đổi chiều dương làm đổi dấu độ dời và vận tốc, không làm đổi quãng đường hay tốc độ.

Các ví dụ tự biên soạn này luyện định nghĩa quãng đường, độ dời, tốc độ và vận tốc; không phải đề chính thức hay khẳng định tần suất ra câu hỏi.